Kullanıcı Adı:
Parola:
Üye Kayıt
Üye Aktivasyon
Parolamı Unuttum

Captcha image
Show another code

Giriş
Özer Ataç
Deli ve Dahi
28.7.2020
119 Okunma, 0 Yorum

Söz-lük,

Sözlükler her bir dil için kendi kökleri açısından Babil Kulesidir.

Sözlük hazırlamak,

harfler evreninde bitimsiz yolculuktur. Tamamlananlar duraklardan bir duraktır.

*

Dişil ada,

İngiltere, "Üzerinde Güneş Batmayan imparatorluk", kraliçenin ülkesi.

 Dünyanın her yanındaki ahtapot kolları ile yer üstü, yer altı zenginlikleri sömüren vantusları , kan kırmızı kuyruklu ceketleri;  her işlerini pak  gösteren beyaz gömlekleri, üç (*) köşeli şapkaları;  sahteliğin ifadesi örgülü perukları; kadim mısırı, yunanistanı, tapınakçıları  temsil eden "aydınlık "  protest kliseleri; krallarını yutmuş kraliçeleri ; sonunda derin "mavi aklın" temsilcisi  profesörleri.

"Yok; yok!" 

Desek yerindedir.

Adanın   etnik kökü ise kuzeyin aşuresi. Fakat  en altta Keltler var. Hani yüzlerini   maviye boyayan Poseydon  halkının  son kalıntıları.

*

Fimin konusu,

Tüm dünyadaki katliam, sindirme, yayılma, sömürü kollarının birikimlerini taşıyan  "kültürlerini", yazılı fakat etkili hale getirmenin anahtarı olan kelimeleri,   öykülerini  bir sözlükte toplamayı konu edinen film; Deli ve Dahi .

Özgün adı. Professor and Madman . Yönetmen , Farhat Safinia. Yapımcı, Mel Gibson.

Esin, gerçek hikâyeden uyarlama.

*

İlkin,

İngilizce kelimeleri tarihleriyle toplamaya aday "üniversite okumamış" James A.H.Murray  ,(Mel Gibson), alt okullarda  öğretmenlik yapmaktadır.

 

En büyük özelliği ise  lehçeleri hariç  en az 8 dil bilmesi; dillerdeki yetkinliği, Almanca nın  fiil yapımı bozumu hakkında makale yazacak

düzeyde olmasıdır.

O dil dahisidir.  Sabır, azim ve çalışkanlığı  iskoç genlerinden alması onu  daha özel kılıp,  Oxfort Sözlüğünün hamiliğine taşıyacaktır.

*

Sözlük ihtiyacı,

Oxfort "sakinleri", içlerindeki kibir ateşini sürekli kılacak bir "maceraya"kalkışır. İngitere'nin sömürü okyonusuna attıkları ağ ile kelimeler ve tarihlerini toplamaya karar verirler; lakin 20 yıl uğraştıkları halde ilerleyemezler.

Anlarlar ki böyle yaygın istiladan kelime, anlam, kullanım  "toplamak"  akademisyenlerin işi değilmiş.

*

Kurtarıcı,

Fakir manifaturacının okul görmemiş üstün zekalı oğlu;

okulsuz eğitimini( otodidak) tamamlar.

 Zekâ parıltısı,  oxfort'un "aydınlığında" da fark edilir.

Oxfort akademi mütevelli heyetinden

Dr Steve Coogen  (Frederick zJame), bu dahiyi  tavan yapmış ihtiyaçlarını gidermek için heyetin karşısına çıkarır.

*

"Yaşamın ünvanı, emsalsizdir."

Her zamanki gibi akademikya, yaşamın arkasında nal toplamış; sözlük-süzlüğün utancı içindedir.

Sözlüğün gerekçesi ,  emperyal ingitere' nin   bütünlüğü  meselesidir:

" Dil  imparatorluktan hızlı gidiyor.

Ön alınıp kontrol edilmezse bizim olan  dilimiz,  bizi parçalayacak. "

hükmüne ulaşırlar. Bu yüzden,

emperyal  konumu, maziyi zinde tutacak sözlük ihtiyacı zorunludur.

*

Filmin konusunu, Bill Gates in  rakiplerini aşmak  için  dünyanın her yerinde Hacker  bulup yenilik inşasında  çalıştırmasına  benzetmem  yadırganmasın.

Çünkü yaşam,  her zaman doğal olanda, sahada ilerler.

*

Hazırlanacak sözlüğün içerdiği kelimeler ;

"tarihleriyle",  kullanıldığı cümlelerle  sıralananıp,

İngiliz küresel kültürün

matriksi olacak.

Buna yeni Amerika dahil. Yani "tereke "büyük.!

Çünkü kültür, gücün arkasından gelir;  güç eridiğinde, ortada  sahipsiz kalır ve yeni gücün "haremi ismetine" dahil olur.

*

Yüzlerce yıl yaşanılan olaylar, zorbalıklar...

Yerel yöneticilerin  buyruklarına sinmiş "esir" diller. Hepsi ortaya çıkacak sözlükte, derin sömürü tarihinin belgeseli,

gelecekteki  küresel dilin temelini teşkil edecektir.

Bu yüzden "işe" soyunan dahimiz, bin kişilik  amatör gönüllü ile yazım ekibine  dışarıdan kelime , anlam, kullanım  sağlayarak sözlüğü tamamlamayı hedefler.

Buna  "demokratik sözlük" demesi de liginçtiir:

"Magna Carta 2", yani.

*

Çalışma hummalı şekilde başlar. İlk adımda  (a, b )  başlayan harflerde açmaza girerler.

 Açmaz , neredeyse işten caydırıcı düzeydedir.

Derken işin "doktoru" ortaya çıkar!

*

Her bir dahiye bir deli gerek!

Abd iç savaşında görevli cerrah tıp doktoru yüz başı Minnor (Sean Penn), savaş yükünü vicdanı taşımadığından  bilinç altındaki acılar bilincine çıkarak,  onu hayalet

olarak kovalar.

*

Acı dayanılmaz düzeydedir. . Dr Minor, muhtemelen abd de  "doktora"  gitmemiş, şizofren (katatepsi) olduğunu bilmemektedir.

Çünkü  "fenian" diye seslendiği savaşta işkence yaptığı hayalet, bilinç altından firar ederek  "görünür"  olmuştur.

Bu yüzden Dr Minor  ,  abd den kaçar, ingiltereye "sığınır."

*

İngilteredeki  ilk günlerinde,  konakladığı odada  yine hayaletini görür.

"Burada da mı!?" deyip ,

beylik tabancasını kaparak  karanlık sokaklarda  peşine düşer.

*

Dr yüz başı Minor,  karanlıkta ilk rastladığı işçiye hayaletinin ismiyle seslenip , ateş ederek arkasından kovalar.

Sonunda adamı kendi evinin, eşi ve çocukları önünde vurarak öldürür.

*

Olay mahkemeye intikal eder. Savunma, inceleme derken,  cerrah yüz başı  akıl hastanesine kapatılır.

Tabii hayalete  akıl hastanesi yasak değidir; yüz başının peşini bırakmaz.

Yüzbaşı Minor, kurtuluşu sözlük çalışmasında bulur. Yani hayaletinden daha büyük "avın" peşine düşer. Kitaplar, cümleler okyonusunda kelime toplamak  onu yatıştırır.

*

Üniversite senatosu,  sözlüğün ilk başlardaki  eksiklik ve tıkanıklığına  akıl hastanesinde yatan birisinin  yetkin katkısını öğrendiklerinde, komlekse girer.

 Bu durum , olaylar örgüsünde katmanlı ayna ve paradoksları göstermektedir.

Senato,  " işi dahiden deliye kaptırıyoruz,"  korkusuna kapılır.

Durumu engellemeye çalışsalar da sonradan ortaya çıkan esere teslim olurlar.

*

Dahimize senato  Doktor ünvanı verir.  Daha ileride  başarı sebebiyle, sözlüğün  himayesini , dr Murray' dan alınmamasını sağlayacak  kraliçe takdiri sağlanır.

  Bu işlere sürekli  olarak ,  Dr Murray'ı keşfeden   insaflı aklın temsilcisi

profesör  Freddie öncülük eder.

Dahası o zamanlar çömez olan Winston  Churchill'den  ( Brendan Patricks)  akıl hastanesinde cinayetten tutulan  ve sözlüğe " ruh üfüren",   dr  yüzbaşı Minor'u   abd ye iade koşuluyla tahliye izni sağlanır.

İzin diyaloglarında ,Curchill 'in dahimize söylediği;

" Sözlüğün,  sindirimesi zor şeyleri saklamana fırsat  tanıyor."

sözü,  yukarıdan bu yana yaptığımız yorumlara el vermektedir.

*

Sözlüğün tamamlanması 70 yıl sürer. İlk baskısı 1.1.1928 tarihinde 12 cilt, 414.825 kelime, 1.827.306 açıklayıcı alıntı içerir.

Üniversite mezunu dahi olmayan Dahi  Murray , Oxfort tan Dr, daha sonra  Kralice'den 1908 de şövalye nişanı alır.

Bitirirken;

Kelimeler anlam, onlardan oluşan cümleler ile  tarifler yapılır. Yine de  her tarif,   anıdır.

 

(*) Eski  ingiliz  şapkalarındaki üç köşelik, derin inanç takıntısının estetiğe yansımasıdır. Azizlerin baş üsündeki  halesine   protest

yorum diyebiliriz.

 

 

 




YorumYap

Son Eklenen Makaleler
Süleyman Karagülle
Partiler
6.8.2020 30 Okunma
Süleyman Karagülle
Ne yapmamız gerekiyor?
6.8.2020 44 Okunma
3 Yorum 06.08.2020 22:18
Reşat Nuri Erol
Ayasofya açıldı; artık sorunları ‘çö-ze-lim’ mi?-4
6.8.2020 62 Okunma
4 Yorum 06.08.2020 08:53
Reşat Nuri Erol
Ayasofya açıldı; artık sorunları ‘çö-ze-lim’ mi?-3
5.8.2020 94 Okunma
5 Yorum 05.08.2020 15:10
Süleyman Karagülle
Kadın Hakları
4.8.2020 100 Okunma
3 Yorum 04.08.2020 20:47
Reşat Nuri Erol
Ayasofya açıldı; artık sorunları ‘çö-ze-lim’ mi?-2
4.8.2020 98 Okunma
3 Yorum 04.08.2020 07:23
Lütfi Hocaoğlu
Müzzemmil Suresi Tefsiri-5
3.8.2020 68 Okunma
1 Yorum 03.08.2020 15:30
Lütfi Hocaoğlu
Müzzemmil Suresi Tefsiri-4
31.7.2020 104 Okunma
1 Yorum 03.08.2020 16:13
Süleyman Karagülle
İnsanı yaşatma kaygısı
31.7.2020 93 Okunma
Süleyman Karagülle
Dolar'ın çıkmazı ve Çözüm
30.7.2020 82 Okunma
Reşat Nuri Erol
Ayasofya açıldı; artık sorunları ÇÖZELİM mi?
30.7.2020 206 Okunma
7 Yorum 01.08.2020 18:23
Süleyman Karagülle
İNKILAPLARIN ETKİLERİ
28.7.2020 79 Okunma
Lütfi Hocaoğlu
Fitne
28.7.2020 175 Okunma
Süleyman Karagülle
İnkılaplar
28.7.2020 83 Okunma
Özer Ataç
Deli ve Dahi
28.7.2020 119 Okunma
Lütfi Hocaoğlu
Cahiliyye
28.7.2020 147 Okunma
Hüseyin Kayahan
ÂDEM'İN DİLİ
27.7.2020 368 Okunma
6 Yorum 30.07.2020 09:04
Süleyman Karagülle
Ortaylı ve Koru
27.7.2020 121 Okunma
Reşat Nuri Erol
Ayasofya, ‘medeniyet’ ve ‘İslam Medeniyeti’ - 5
27.7.2020 156 Okunma
4 Yorum 27.07.2020 07:36
Lütfi Hocaoğlu
Müzzemmil Suresi Tefsiri-3
26.7.2020 112 Okunma
1 Yorum 03.08.2020 16:13
Reşat Nuri Erol
Ayasofya, ‘medeniyet’ ve ‘İslam Medeniyeti’ - 4
26.7.2020 213 Okunma
9 Yorum 26.07.2020 19:22
Süleyman Karagülle
İktidar
25.7.2020 107 Okunma
Süleyman Karagülle
Davetli Cuma
24.7.2020 120 Okunma
Süleyman Karagülle
Mısır
23.7.2020 170 Okunma
2 Yorum 23.07.2020 21:49
Reşat Nuri Erol
Ayasofya, ‘medeniyet’ ve ‘İslam Medeniyeti’ - 3
23.7.2020 216 Okunma
4 Yorum 23.07.2020 11:04
Lütfi Hocaoğlu
Müzzemmil Suresi Tefsiri-2
23.7.2020 172 Okunma
Süleyman Karagülle
Şiddet kullanma, tecavüz etme
21.7.2020 123 Okunma
Reşat Nuri Erol
Ayasofya, ‘medeniyet’ ve ‘İslam Medeniyeti’ - 2
21.7.2020 198 Okunma
4 Yorum 21.07.2020 08:28
Süleyman Karagülle
MUHTEREM CUMHURBAŞKANIM, RECEP TAYYİP ERDOĞAN
21.7.2020 140 Okunma
Süleyman Karagülle
RÜYA
21.7.2020 121 Okunma
Süleyman Karagülle
ŞEHİR ÜNİVERSİTESİ
20.7.2020 110 Okunma
Süleyman Karagülle
Beraberlik
20.7.2020 114 Okunma
Hüseyin Kayahan
AYASOFYA CUMA MESCİDİ OLMALIDIR.
20.7.2020 227 Okunma
1 Yorum 20.07.2020 16:51
Süleyman Karagülle
Hükümler
20.7.2020 115 Okunma
Reşat Nuri Erol
Ayasofya, ‘medeniyet’ ve ‘İslam Medeniyeti’ - 1
20.7.2020 199 Okunma
4 Yorum 20.07.2020 12:05
Lütfi Hocaoğlu
Müzzemmil Suresi Tefsiri-1
19.7.2020 240 Okunma
1 Yorum 28.07.2020 07:58
Süleyman Karagülle
Hakem kararı
19.7.2020 172 Okunma
2 Yorum 20.07.2020 11:10
Süleyman Karagülle
Ayasofya medrese olsun
19.7.2020 105 Okunma
Reşat Nuri Erol
Ayasofya hayırlı olsun; başka neler yapılmalı?-5
19.7.2020 225 Okunma
6 Yorum 19.07.2020 10:35
Reşat Nuri Erol
Ayasofya hayırlı olsun; başka neler yapılmalı?-4
18.7.2020 288 Okunma
5 Yorum 18.07.2020 10:00
Süleyman Karagülle
15 Temmuz
17.7.2020 224 Okunma
1 Yorum 17.07.2020 14:12
Reşat Nuri Erol
Ayasofya hayırlı olsun; başka neler yapılmalı?-3
17.7.2020 289 Okunma
5 Yorum 17.07.2020 06:47
Lütfi Hocaoğlu
Kuran'ı mehcur edinmek
16.7.2020 246 Okunma
1 Yorum 16.07.2020 17:39
Reşat Nuri Erol
Ayasofya hayırlı olsun; başka neler yapılmalı?-2
16.7.2020 260 Okunma
4 Yorum 16.07.2020 15:30
Hüseyin Bağdatlı
15 TEMMUZ İHANETİ
15.7.2020 125 Okunma